«Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας» - Ένα άρθρο, παλιό μεν, μα επίκαιρο όσο και ΤΟΤΕ..

SHARE:


18/08/2012

«ΚΑΙ ΔΙΕΜΟΙΡΑΣΑΝ ΤΑ ΙΜΑΤΙΑ ΑΥΤΗΣ... ΤΙ ΜΕΛΛΕΙ ΓΕΝΕΣΘΑΙ;»
- του Οικονομολόγου, Ανδρέα Τσιφτσιάν,

Η πώληση της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδας, αποτελεί μία defacto παραχώρηση μέσου άσκησης εθνικής κυριαρχίας. Ουσιαστικά όμως δεν πρόκειται για πώληση, αλλά για διαμελισμό της τράπεζας σε "καλή" και "κακή" τράπεζα με παράλληλη μεταφορά των υγιών περιουσιακών στοιχείων στην τράπεζα Πειραιώς. Το "κακό" κομμάτι θα παραμείνει, με σκοπό προφανώς την εκκαθάριση και διάλυση. Στο υγιές μέρος ανήκουν όλα τα μη επισφαλή στοιχεία του ενεργητικού που προέρχονται από την υποθηκευμένη και παραγωγική αγροτική γη, τις καταθέσεις των αγροτών, τα κονδύλια της αγροτικής πολιτικής της ΕΕ και, γενικά, ό,τι έχει χειροπιαστή αξία (ρευστό, γη) και δεν αποτελεί άυλο τίτλο επισφαλούς αξίας, όπως επενδύσεις σε τοξικές μορφές παραγώγων, φούσκες αξιών και κυρίως μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τα οποία υπόσχονται μελλοντικές ζημιές και θέτουν σε κίνδυνο τα ρευστά διαθέσιμα της τράπεζας. Αυτά τα δεύτερα συνιστούν και το κακό μέρος της τράπεζας, το οποίο φυσικά δεν μεταβιβάζεται στην Πειραιώς, αλλά προορίζεται όπως είπαμε για διαγραφή.

Όλη αυτή η ιστορία και με τον τρόπο με τον οποίο συνέβη, μπορεί να χαρακτηριστεί επιεικώς σκανδαλώδης. Θεωρώ πάντα σημαντικό, όταν γράφω κυρίως για οικονομικά θέματα, να αποφεύγω βαρύγδουπες, λαϊκίστικες εκφράσεις που προσπαθούν να κερδίζουν ψεύτικες εντυπώσεις, αλλά να επιχειρηματολογώ ψυχρά και επί της ουσίας με τα μέσα και επιχειρήματα που μου παρέχει πάντα η επιστήμη. Όμως πολύ φοβάμαι, ότι σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει άλλη λέξη που να εκφράσει με πιο εύστοχο τρόπο αυτή την "αγοροπωλησία". Πρόκειται για αυταπόδεικτη συνωμοσία και μάλιστα σε βάρος των εθνικών συμφερόντων και των αγροτών μας! Το σκάνδαλο αυτό περιλαμβάνει όχι μία, αλλά ολόκληρη σειρά αμφιβόλου διαφάνειας κινήσεις, Μία καλοστημένη μα και αφελής κομπίνα των "σοφών" του ελληνικού οικονομικού κατεστημένου, που προσπαθούν διακαώς να ρίξουν στάχτη στα μάτια του κόσμου παρουσιάζοντας αυτή την λύση ως την δήθεν μοναδική για την σωτηρία της Αγροτικής Τράπεζας. Ας δούμε όμως εν συντομία το χρονικό ενός προδιαγεγραμμένου θανάτου...

Πρώτα από όλα δεν γνωστοποιήθηκε ποτέ το τίμημα της μεταφοράς των περιουσιακών στοιχείων στην τράπεζα Πειραιώς! Έγινε "πώληση" και σε ποια τιμή; Έγινε απλή μεταφορά χωρίς τίμημα και αν ναι με ποιο δικαίωμα μεταβιβάζεται ένα εθνικό περιουσιακό στοιχείο σε έναν ιδιώτη και μάλιστα με ποια έστω αντισταθμιστικά ανταλλάγματα για το ελληνικό δημόσιο; Το σημείο αυτό λοιπόν συνιστά σοβαρό γεγονός αδιαφανούς συναλλαγής από τους ταγούς της διαφάνειας της "μνημονιακής" Ελλάδας που θέλουν να μας αλλάξουν προς το καλύτερο! Έχω όλη την καλή διάθεση να δεχτώ, ότι αυτή ήταν "η μόνη λύση", αλλά εφόσον είναι έτσι, γιατί δεν βγαίνουν τα στοιχεία της συναλλαγής στην δημοσιότητα προς αξιολόγηση;

Δεύτερον, γεννάται εύλογα το ερώτημα, πως είναι δυνατόν εύρωστες τράπεζες να απορροφούνται από τράπεζες με χαμηλότερη κεφαλαιακή επάρκεια! Πως είναι δυνατόν μία τράπεζα με κεφαλαιακή επάρκεια άνω του 10% να διαλύεται χάριν μίας τράπεζας με μακράν χαμηλότερη; Σε αυτό το σημείο γεννάται και το ερώτημα, γιατί δεν δημοσιοποιούνται τα στοιχεία της Black Rock για την βιωσιμότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, ώστε να δούμε πόσο "δυνατή" και εύρωστη είναι πραγματικά η Πειραιώς σε σχέση με την Αγροτική! Διότι εδώ έχουμε να κάνουμε με την υπόθεση του παράδοξου γεγονότος, ο μικρός να τρώει τον μεγάλο!

Τρίτον, για ποιον λόγο και με ποιο επιχείρημα εξαιρέθηκε η Αγροτική Τράπεζα από την ανακεφαλαιοποίηση των υπολοίπων (και πάντα ιδιωτικών) ελληνικών τραπεζών; Αυτή η ανακεφαλαιοποίηση κόστισε στον Έλληνα φορολογούμενο 40 δις ευρώ. Η αντίστοιχη των ισπανικών και ιταλικών τραπεζών δεν κόστισε στους εκεί πολίτες απολύτως τίποτα, διότι πολύ απλά δεν έγινε λογιστική καταχώρηση στο εκεί δημόσιο χρέος, όπως στην περίπτωση της Ελλάδας! Η Ελλάδα δανείστηκε 40 δις για να ανακεφαλαιοποιήσει τις τράπεζές της και αύξησε έτσι το χρέος της. Γιατί δεν έγινε χρήση του ισπανικού και ιταλικού δικαιώματος να χρηματοδοτηθούν απευθείας οι τράπεζές τους από τον ESM, ώστε να μην επιβαρυνθεί το δημόσιο χρέος; Ο Έλληνας φορολογούμενος χρηματοδοτεί ιδιωτικές τράπεζες, αλλά όχι κρατικές;

Τέταρτον, τι θα συμβεί με τα επισφαλή δάνεια της Αγροτικής Τράπεζας, κυρίως σε αυτά που αφορούν στα 230 δις ευρώ από τον δανεισμό των κομμάτων; Πριν εκποιηθεί η Αγροτική, δάνεισε σκανδαλωδώς στα (δύο μεγάλα) κόμματα αυτό το ποσόν. Θα εξαφανιστούν αυτά τα χρέη μαζί με την εξαφάνιση της "κακής" τράπεζας; Αυτά είναι απαίτηση του ελληνικού δημοσίου, δηλαδή όλων μας. Είναι περιουσιακό στοιχείο του Έλληνα φορολογούμενου και άρα δικαιούται μιας απάντησης.

Πέμπτον, εφόσον τα δεδομένα της χρηματοδότησης και επιδότησης των ελληνικών αγροτικών επιχειρήσεων αλλάζουν άρδην με την ιδιωτικοποίηση του κύριου πυλώνα αιμοδοσίας της αγροτικής πολιτικής, ποιο είναι το νέο αναπτυξιακό σχέδιο της Ελλάδας για τον αγροτικό τομέα και πως θα βοηθηθούν οι αγρότες στο νέο τραπεζικό περιβάλλον που δημιουργείται; Εφόσον αλλάζουν οι όροι του παιχνιδιού (διότι ο ιδιώτης επενδυτής θέτει πάντα άλλα κριτήρια σε σχέση με το κράτος) πως έχει ενημερωθεί και κυρίως προετοιμαστεί ο αγροτικός κόσμος της χώρας μας με τρόπο, ώστε να αντεπεξέλθει τουλάχιστον επαρκώς στις νέες συνθήκες;

Αυτό το τελευταίο σημείο είναι καίριας σημασίας. Η Αγροτική Τράπεζα δεν είναι μία τυχαία τράπεζα, με την έννοια ότι σε αυτή είχε συσσωρευτεί ολόκληρη η αγροτική πολιτική της Ελλάδας. Ενώ δηλαδή όλες οι υπόλοιπες τράπεζες είχαν αναπτύξει και μοιράσει τις δραστηριότητές τους σε όλους τους κλάδους της ελληνικής οικονομίας (εμπόριο, μεταποίηση, ναυτιλία κτλ) η Αγροτική Τράπεζα ασχολούνταν σχεδόν αποκλειστικά με την διαχείριση αγροτικών κεφαλαίων. Θέλω δηλαδή να κάνω κατανοητό, ότι εδώ δεν έχουμε να κάνουμε απλά και μόνο με πώληση μίας τράπεζας, αλλά με απώλεση μιας ολόκληρης εθνικής πολιτικής, ενός ολόκληρου τομέα της εθνικής οικονομίας. Οι αγρότες παραδίδονται σε έναν ιδιώτη, χωρίς πρώτα το κράτος να έχει αρθρώσει ένα νέο σχέδιο αναπτυξιακής αγροτικής πολιτικής, ακόμη και σε συνεννόηση με αυτόν. Η "πώληση" αυτή λοιπόν συνιστά, όπως είπα και παραπάνω, παράδοση μέσου άσκησης εθνικής κυριαρχίας. Το κράτος δεν θα μπορεί να ασκεί πια αγροτική πολιτική, διότι πολύ απλά αυτή θα βρίσκεται στα χέρια της τράπεζας "αγοραστή". Ακόμη κι αν σχεδιάζει με βάση τις ανάγκες του, δεν θα μπορεί να επιβάλει την βούλησή του στην τράπεζα, η οποία θα δανείζει με όρους που θα συμφέρουν μόνο την ίδια και τους μέντορές της στην βιομηχανία τροφίμων, καθιστώντας ανίσχυρη την παρέμβαση του κράτους. Ακόμη και η πολιτική των αγροτικών επιδοτήσεων ξεφεύγει από τα χέρια του κράτους. Δεν θα ήταν υπερβολή να πω, ότι θα ήταν ίσως πιο αποτελεσματικό, να πηγαίνει ο Σάλας στις Βρυξέλες για τις διαπραγματεύσεις της κοινής αγροτικής πολιτικής με την ΕΕ, αντί του εκάστοτε Έλληνα υπουργού!

Όλα τα παραπάνω διαβάσαμε ή ακούσαμε όλοι μας λίγο ή πολύ από τα αντιπολιτευόμενα κόμματα και τον Τύπο. Προσπάθησα να τα συνοψίσω από την δική μου σκοπιά. Το θέμα καλύφθηκε ως έναν βαθμό επαρκώς μπορώ να πω, όμως σε όλους ξέφυγε μία σημαντική λεπτομέρεια, την οποία λησμόνησα στις αναλύσεις που διάβασα. Τι κρύβεται πίσω από την φυλλωσιά και μας παραμονεύει με το μάτι γαρίδα, τι είναι αυτό που μας βλέπει, αλλά εμείς αυτό ακόμα όχι; Νομίζω, ότι στο σημείο αυτό δεν πρέπει να χάνουμε από τα μάτια μας τους κανονισμούς και τις αποφάσεις της Βασιλείας ΙΙ και ΙΙΙ. Τι σχέση μπορεί να έχουν αυτές με την αγροτική πολιτική και την χρηματοδότηση της ελληνικής αγροτιάς; Ποιες οι επιπτώσεις; Αν θέλουμε να προλάβουμε τα γεγονότα, πριν αυτά προλάβουν (για άλλη μια φορά) εμάς οφείλουμε να δούμε τι "παίζεται" στο διεθνές τραπεζικό σύστημα, που θα το ακολουθήσει βέβαια και το ελληνικό. Τα περιθώριά μας στενεύουν κατά πολύ. Δεν έχουμε την πολυτέλεια για περισσότερες εθνικές ήττες.

Σε αυτό το σημείο νομίζω πως πρέπει αναγκαστικά να κάνω μία διευκρινιστική παρένθεση, για να εξηγήσω στους μη γνωρίζοντες σχετικά. Η επιτροπή της Βασιλείας ιδρύθηκε το 1974 και η ονομασία προέρχεται από την ομώνυμη πόλη της Ελβετίας (Basel) στην οποία εδρεύει η τράπεζα διεθνών διακανονισμών. Στόχος ήταν η καθιέρωση ενιαίων κανόνων ελέγχου και εποπτείας των τραπεζών, ώστε να ενισχυθεί η ικανότητα απορρόφησης ζημιών σε περίπτωση επερχόμενων κινδύνων, στους οποίους είναι εκτεθειμένες οι τράπεζες. Με απλά λόγια ο στόχος ήταν να σταματήσουν οι τράπεζες να αυτοσχεδιάζουν στην δανειακή τους πρακτική και να μπει μία τάξη με κανόνες που θα ισχύουν για όλους. Το έργο της Επιτροπής της Βασιλείας δηλαδή αποβλέπει κυρίως στη διασφάλιση της σταθερότητας του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος αλλά και στη διαμόρφωση ισοδύναμων όρων ανταγωνισμού. Η Επιτροπή της Βασιλείας δεν έχει νομική προσωπικότητα ή εποπτική εξουσία, αλλά εισηγείται μεθόδους ή συμβουλεύει τους G20 στην υιοθέτηση κανόνων ή εκδίδει οδηγίες. Οι αποφάσεις της υιοθετήθηκαν από τις περισσότερες χώρες στον κόσμο. Η πεμπτουσία των αποφάσεων της επιτροπής αφορά στη λεγόμενη κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών και ο πιο σημαντικός δείκτης είναι το κεφαλαιακό ποσοστό (capital ratio), που δίνει τον λόγο των χρημάτων που δανείζει (ή επενδύει) μία τράπεζα με το ποσόν που πρέπει να έχει στα ταμεία της (αν π.χ. για κάθε 100euro που δανείζει μία τράπεζα, έχει στα ταμεία της διαθέσιμα 10euro, τότε 10% είναι το capital ratio). Αυτός ο δείκτης είναι σημαντικός, γιατί αν η τράπεζα έχει ζημιές μεγαλύτερες από αυτόν, τότε πτωχεύει.

Βέβαια η πράξη αποδείχτηκε διαφορετική από την θεωρία. Τόσο οι ελλιπείς οδηγίες της επιτροπής, όσο και η στρεβλή φιλοσοφία και λογική στον υπολογισμό της στάθμισης κινδύνων, αλλά όσο και η προσπάθεια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να αποφύγουν τους περιορισμούς που επέβαλε η επιτροπή χρησιμοποιώντας παραθυράκια, οδήγησαν σε παταγώδη αποτυχία της εφαρμογής που οδήγησε τελικά και στην κρίση του 2008. Έτσι ξεκινήσαμε από την Βασιλεία Ι (1974) για να περάσουμε στην Βασιλεία ΙΙ (2001) και να φτάσουμε στην Βασιλεία ΙΙΙ (2017), που η μία υποτίθεται είναι η εξέλιξη της άλλης προς το καλύτερο. Δεν είναι της παρούσης να το αναλύσουμε τώρα. Σημασία έχει να ξέρουμε, ότι τα πράγματα στην δανειοδότηση των τραπεζών, ειδικά μετά τις κρίσεις του 2008 και της κρίσης χρέους της ευρωζώνης θα γίνουν αυστηρότερα. Η πιστοληπτική ικανότητα των πελατών των τραπεζών θα αξιολογείται με βάση κανονιστικά πρότυπα για ορθολογικότερη κατανομή των διαθέσιμων προς δανειοδότηση κεφαλαίων, αφού πρώτα υπολογιστούν οι πιστοληπτικοί και λειτουργικοί κίνδυνοι και οι κίνδυνοι της αγοράς.

Ο υπολογισμός αυτών των κινδύνων από τις τράπεζες έχει μεγάλη σημασία γιατί θα αποτελούν βάση για χρηματοδότηση από εδώ και στο εξής. Κι εδώ ερχόμαστε πια στην αγροτική οικονομία. Αυτός ο τομέας έχει ιδιαιτερότητες που δεν ισχύουν στους άλλους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας και χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά λειτουργικών κινδύνων και κινδύνων της αγοράς. Βρίσκεται δηλαδή σε ιδιαίτερα μειονεκτική θέση σε σχέση με τους άλλους τομείς. Εφόσον τα πρότυπα δανειοδότησης ομοιογενειοποιούνται και ο εθνικός τραπεζικός πυλώνας δίνει την θέση του σε μία ιδιωτική τράπεζα, η οποία από εδώ και στο εξής οφείλει να αξιολογεί τους αγρότες αυστηρά με βάση το "επιχειρησιακό τους προφίλ", τότε τα πράγματα σοβαρεύουν πάρα πολύ.

Ας δούμε εν ολίγοις αυτές τις ιδιαιτερότητες, για να καταλάβουμε αυτή την μειονεκτική θέση των αγροτών μας στα νέα δεδομένα που δημιουργούνται. Πρώτα από όλα οι αγρότες βρίσκονται εκτεθειμένοι σε κινδύνους της αγοράς. Έχουν να αντιμετωπίσουν ξαφνικές διακυμάνσεις τιμών στα προϊόντα τους. Το πρόβλημα που μπορούν να δημιουργήσουν αυτές είναι η έλλειψη ρευστότητας ακόμη και σε συνθήκες μακροπρόθεσμης κερδοφορίας! Ο υπολογισμός της πρόβλεψης των τιμών των αγροτικών προϊόντων αποτελεί τον τετραγωνισμό του κύκλου για τους οικονομολόγους και είναι εφικτός μόνο βραχυπρόθεσμα. Η κατώτερη τιμή πώλησης μπορεί να διαφέρει κατά πολύ από την ανώτερη. 'Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η τιμή στο γάλα των γερμανών αγροτών που ξετίναξε τους προϋπολογισμούς τους. Αυτό επιβάλει κρατικούς ελέγχους, στους οποίους αντιδρούν αλλεργικά οι τράπεζες ή και ποσοστώσεις στην παραγωγή, πράγμα που φρενάρει την παραγωγή ή την στέλνει στις χωματερές. Ποιός άλλος τομέας πετάει τον πλούτο που παράγει για να αποφευχθεί έτσι αύξηση τιμών;

Έπειτα ο αγροτικός τομέας είναι εκτεθειμένος σε λειτουργικούς κινδύνους που αφορούν σε ασθένειες και κλιματολογικές συνθήκες. Αυτές συνιστούν τον παράγοντα νούμερο ένα ανασφάλειας των αγροτών και αναμένεται οι διακυμάνσεις αυτές των καιρικών συνθηκών (πλημμύρες, χαλάζι, παγετώνες, ξηρασίες) να γίνουν εντονότερες στο μέλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής. Κανείς άλλος τομέας της οικονομίας δεν είναι τόσο εξαρτημένος από αυτές τις αλλαγές όσο ο αγροτικός. Η ασφάλιση τους από τις ασφαλιστικές εταιρίες συνιστά επιπλέον λειτουργικό κόστος, αλλά και αυξάνει την ανάγκη τους για επιδοτήσεις, που όμως λόγω της διεύρυνσης της ΕΕ αυτές θα μειωθούν.

Έχει παρατηρηθεί επίσης διαφορά στην χρηματοδοτική συμπεριφορά. Οι αγρότες παρουσιάζουν αδρανή χρηματοδοτική συμπεριφορά και δεν δείχνουν ευελιξία αντιδράσεων σε αλλαγές που συμβαίνουν. Αλλάζουν δηλαδή πολύ δύσκολα την τράπεζά τους, ακόμη κι αν μία άλλη τους προσφέρει πιο χαμηλά δανειακά επιτόκια και έχουν δυσκολία στο να αξιολογήσουν συγκριτικά μεγέθη διαφορετικών προσφορών. Δείχνουν δηλαδή μία "σταθερή εμπιστοσύνη" και αντιδρούν συντηρητικά και δύσπιστα. Στον τομέα της χρηματοδότησης ο αγροτικός κλάδος θα υποστεί επίσης τις πιο έντονες και ραγδαίες διαρθρωτικές αλλαγές. Αυτό σημαίνει πως θα αλλάξει η φύση των δανείων. Οι απαιτήσεις για μακροπρόθεσμα δάνεια θα αυξηθούν σε σχέση με τα βραχυπρόθεσμα. Η ανάγκη αυτή για προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις για επενδύσεις που δεν θα υποστηρίζονται από το κράτος θα μειώσει τα ποσοστά των ιδίων κεφαλαίων και θα αυξήσει τα αντίστοιχα των ξένων κεφαλαίων. Στο πλαίσιο αυτό, η σημασία της οικονομικής ευελιξίας για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις θα αυξηθεί στο μέλλον, σε ρυθμό πιο γρήγορο από ότι θα συμβεί στους άλλους τομείς της οικονομίας, που είναι αμφίβολο αν θα μπορούν να αντιδράσουν έγκαιρα. Αλλά και στον τομέα των επενδύσεων οι αγρότες αντιδρούν ανάλογα. Δείχνουν υποτονική προσαρμοστικότητα σε αλλαγές των οικονομικών αναγκών. Αλλάζουν δύσκολα (ή και δεν μπορούν) την παραγωγή τους σε άλλα είδη προϊόντων ή άλλες μορφές καλλιέργειας ακόμη κι αν αυτές είναι συμφερότερες. Επιμένουν σε αυτό που έχουν "συνηθίσει" να κάνουν βασιζόμενοι στο ένστικτό τους και δεν παρουσιάζουν "ορθολογική" επιχειρηματική συμπεριφορά.

Η αγροτική οικονομία χαρακτηρίζεται επίσης από τους περιορισμούς του εδάφους, πράγμα που δυσκολεύει της δυνατότητες ανάπτυξης της παραγωγής. Επίσης σε περιόδους κρίσης η τιμή της γης μπορεί να ανέβει, γιατί αποτελεί ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο. Η ακριβότερη γη μπορεί να αποθαρρύνει τους αγρότες για αγροτική εκμετάλλευση ή να τους ενθαρρύνει να την πουλήσουν, πράγμα που μειώνει την παραγωγή. Επίσης η αγροτική παραγωγή απαιτεί υψηλά κόστη κεφαλαίου (βλ μονάδες παραγωγής κρέατος, ορνιθοτροφεία, χοιροτροφεία), δηλαδή υψηλές επενδύσεις σε υποδομές και μηχανήματα σε σχέση με άλλους τομείς. Τα περιθώρια κέρδους του αγρότη επίσης, από την πώληση του προϊόντος του είναι μακράν μικρότερα από ότι στις εμπορικές ή άλλες παραγωγικές δραστηριότητες. Η παραγωγή ακόμη, δεν είναι συνεχής, αλλά εποχική και βέβαια δεν είναι ποτέ σίγουρη. Τα αγροτικά προϊόντα πρέπει να καταναλώνονται άμεσα και να φτάνουν φρέσκα στα ράφια των καταναλωτών, πράγμα που δυσκολεύει τον τομέα της διακίνησης, όπου δεν υπάρχουν περιθώρια μακράς αποθήκευσής τους. Σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί επίσης η προβληματική της μακροβιότητας των επιχειρήσεων λόγω της ελλιπούς διαδοχής και χαμηλού ενδιαφέροντος της νέας γενιάς και της αστυφιλίας.

Για όλους τους παραπάνω λόγους και ιδιομορφίες ήταν πάντα επιβεβλημένη η στήριξη των αγροτών με κρατική παρέμβαση, ώστε να εξαλείφονται τα μειονεκτήματά τους σε σχέση με τους άλλους παραγωγικούς τομείς. Η πολιτική των επιδοτήσεων και προνομιακών δανείων αυτό είχε ως σκοπό. Το εύλογο ερώτημα που τίθεται λοιπόν με την διάλυση της ΑΤΕ και με το βλέμμα πάντα στραμμένο στις αλλαγές στην δανειοδοτική συμπεριφορά των τραπεζών λόγω των κανονισμών της Βασιλείας, είναι τι γίνεται από εδώ και πέρα και τι συνέπειες θα μπορούσαν να έχουν όλα αυτά στην αγροτική μας παραγωγή, που είναι επιβαρυμένη με κινδύνους που δεν πολυαρέσουν στις τράπεζες.

Το βέβαιο είναι ότι οι αγρότες θα αξιολογούνται πια ως επιχειρηματίες, όπως όλοι οι υπόλοιποι. Η μαγική λέξη που θα πρέπει να εισάγουν στο λεξιλόγιό τους είναι ο "δείκτης ικανότητας εξυπηρέτησης του χρέους". Αυτός ο δείκτης θα αποτελέσει την βάση αξιολόγησης για την χρηματοδότηση αγροτικών επιχειρήσεων σύμφωνα με τον νέο κανονισμό της Βασιλείας και μας λέει, κατά πόσο ο επιχειρηματίας είναι σε θέση να δημιουργήσει επαρκείς ταμειακές ροές, ώστε να εξυπηρετήσει τα δάνειά του με δικές του δυνάμεις και μέσα, χωρίς εξωτερική βοήθεια (π.χ. επιδοτήσεις, νέα δάνεια κτλ). Ο αγρότης θα οφείλει να αποδείξει την ευρωστία της πιστοληπτικής του ικανότητας καταθέτοντας πάντα ένα business plan, στο οποίο θα περιλαμβάνονται τρέχοντα στοιχεία, όπως ισολογισμοί, ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία, εκτιμήσεις οικονομικών αξιών, διαχείριση λογαριασμών και λογιστικά βιβλία, καθώς και μελλοντικά στοιχεία που θα αφορούν σε προβλέψεις εσόδων, ανάλυση της αγοράς, εξέλιξη της αγοράς και προοπτικές, τις σχέσεις ανταγωνισμού, και σχεδιασμό marketing και πωλήσεων. Επίσης ο αγρότης θα είναι υποχρεωμένος να καταθέσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο Risk Management και να εξηγεί τα μέτρα που έχει λάβει σε ξαφνικούς πιθανούς κινδύνους που μπορεί να προκύψουν όπως π.χ. τι θα κάνει αν ξεμείνει από εργατικό δυναμικό, τι ασφάλειες έχει κλείσει, κατά πόσο θα μπορεί να βρει εναλλακτικές πηγές εσόδων ή να αλλάξει την παραγωγή του έγκαιρα στην περίπτωση που καταρρεύσουν οι αγορές (βλ. νόσος των τρελών αγελάδων ή ανικανότητα πληρωμής των πελατών του) κλιματικές καταστροφές κτλ.

Όποιος πιστεύει, ότι όλα τα παραπάνω είναι σενάρια επιστημονικής φαντασίας, τον προκαλώ να ανατρέξει στις ντιρεκτίβες που εκδίδουν ήδη οι γερμανικές τράπεζες για χρηματοδότηση των αγροτικών επιχειρήσεων. Ήδη η κινητικότητα εκεί είναι μεγάλη. Οι τράπεζες προσπαθούν οι ίδιες να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα και ιδρύουν νέα τμήματα εξειδικευμένα στην αγροτική χρηματοδότηση, όπου ζητούνται τραπεζίτες με ειδικότητα στην agricultural economy. Έχουν αντιληφθεί, ότι απαιτούνται ειδικές γνώσεις. Οι τράπεζες οργανώνουν σεμινάρια και ημερίδες για την ενημέρωση των αγροτών στα νέα δεδομένα.

Κύριο εργαλείο αξιολόγησης δανείων θα είναι το περιβόητο Rating. Αυτό είναι μία διαδικασία ταξινόμησης, όπου ο κάθε οφειλέτης ανάλογα με την ρευστότητα και πιστοληπτική του ικανότητα θα κατατάσσεται σε μία συγκεκριμένη κατηγορία. Θα υπάρχει δηλαδή μία διαφοροποιημένη αξιολόγηση πιστωτικού κινδύνου, η οποία θα διαχωρίζει τους πελάτες σε "κακούς" και "καλούς". Καλή πιστοληπτική ικανότητα θα έχει ως αποτέλεσμα και καλύτερους όρους δανεισμού, ενώ κακή πιστοληπτική ικανότητα το αντίθετο. Το ύψος των επιτοκίων δανεισμού θα είναι συνάρτηση αυτής της κατάταξης. Όλα αυτά θα έχουν σαν αποτέλεσμα την ανομοιογένεια στις δανειοδοτήσεις, άνιση κατανομή κεφαλαίων και διεύρυνση του χάσματος των αγροτικών εισοδημάτων. Μπορεί να προκληθούν εντάσεις μεταξύ αγροτών ή και συνεταιριστικών κλάδων και να επικρατήσουν λογικές κανιβαλισμού του ισχυρότερου. Οι μικροί καλλιεργητές θα έχουν δυσκολίες στην ανάπτυξη των επιχειρήσεών τους και μπορεί να εξαφανιστούν παραχωρώντας την θέση τους στους leaders της αγοράς δανείων.

Μπορεί επίσης να υπάρξει στροφή σε παραγωγικές διαδικασίες που υπόσχονται πιο ασφαλή κερδοφορία και καλύτερη διαχείριση κινδύνων, όπως επενδύσεις στην πράσινη ενέργεια. Αντί να παράγονται στα ελληνικά χωράφια αγροτικά προϊόντα, μπορεί να γεμίσει η ελληνική ύπαιθρος με ηλιακούς συλλέκτες. Αυτό δεν είναι κάτι κακό. Κακό θα άρχισε να γίνεται, αν για κάθε μονάδα κέρδους από την παραγωγή ενέργειας, θα έπρεπε να πληρώνουμε επιπλέον μονάδες ζημιάς από την εισαγωγή βασικών αγροτικών αγαθών. Σε αυτή την περίπτωση θα χρειαζόταν ένας εθνικός σχεδιασμός που θα εξασφάλιζε την αυτάρκεια στο εσωτερικό. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ο κίνδυνος της αποαγροτοποίησης της χώρας, πράγμα που θα μετανιώσουμε οικτρά στο μέλλον.

Οι τράπεζες δεν θα στερηθούν των δικαιωμάτων τους να εξασφαλίσουν τα δάνειά τους με υποθήκευση περιουσιών. Αυτή θα είναι μία ιδιότυπη μορφή συνιδιοκτησίας. Έτσι θα αναλάβουν τον ρόλο του ιδιοκτήτη στην περίπτωση μη αποπληρωμής. Στον αγρότη παραγωγό θα απομένει η δυνατότητα να ενοικιάζει ή να εκμισθώνει τότε την περιουσία που έχασε για την συνέχιση της παραγωγής του. Αυτό είναι συνήθης πρακτική στις ΗΠΑ και το Ην. Βασίλειο, των οποίων το τραπεζικό σύστημα σε σχέση με αυτό της υπόλοιπης Ευρώπης διαφέρει κατά πολύ. Στην Μεγ. Βρετανία δεν υπήρξαν ποτέ τράπεζες ειδικά για τον αγροτικό τομέα. Οι αγρότες εκεί δανείζονταν πάντα με τους όρους που το έκαναν και οι υπόλοιποι επιχειρηματίες. Οι τόκοι είναι συνάρτηση των αλλαγών στην αγορά κεφαλαίου και χρήματος. Στις ΗΠΑ πάλι, υπάρχουν μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι με εξειδίκευση στον αγροτικό τομέα που βρίσκονται σε έντονο ανταγωνισμό μεταξύ τους. Τα επιτόκια δανεισμού διαμορφώνονται εκεί με βάση αυτές τις σχέσεις ανταγωνισμού. Η διάλυση της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδας δείχνει πως σε μία από αυτές τις δύο κατευθύνσεις οδεύουμε.

Είναι σχεδόν βέβαιο, ότι κανονισμοί της Βασιλείας θα έχουν ως αποτέλεσμα και την στροφή σε εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης. Leasing, Factoring (πώληση απαιτήσεων) είναι οι νέες λέξεις που θα πρέπει μάλλον να εισάγουν οι αγρότες μας στο λεξιλόγιό τους. Το γεγονός λοιπόν, ότι οι τράπεζες, βάσει των νέων δεδομένων της Βασιλείας, θα στρέφονται πιο πολύ στην δομή των ιδίων κεφαλαίων μιας επιχείρησης, φέρνει σε μειονεκτική θέση τους αγρότες, που εκ φύσης τους συνέδεαν ανέκαθεν την έννοια του περιουσιακού στοιχείου πιο πολύ με την γη παρά με τη ρευστότητα. Η μειονεκτική τους πιστοληπτική ικανότητα θα τους οδηγήσει σε αύξηση ζήτησης μισθώσεων. Τρακτέρ, αγροτικά οχήματα και μηχανήματα θα εκμισθώνονται αντί να αγοράζονται. Ακόμη και ζώα δεν θα αποτελούν εξαίρεση σε αυτό. Ήδη εφαρμόζεται στην Ελβετία το leasing αγελάδων (!) όπου πληρώνονται οι αγελάδες από το γάλα με συμβόλαια μισθώσεων. Στην Γερμανία είναι διαδεδομένο το leasing στα ορνιθοτροφεία, όπου ο παραγωγός δεν αγοράζει, αλλά νοικιάζει από τον προμηθευτή κοτόπουλα έναντι μηνιαίου αντιτίμου. Σε αυτές τις χώρες οι παραπάνω εφαρμογές είναι συνταγές επιτυχίας, όμως έγιναν προσοδοφόρες εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης με κρατική υποστήριξη. Το κράτος δημιούργησε τις κατάλληλες νομοθετικές συνθήκες για την προστασία των αγροτών.

Η ελλιπής χρηματοδότηση των αγροτών από τις τράπεζες, μπορεί επίσης να δημιουργήσει την ανάγκη για συνεργασία με συμμετοχικές εταιρείες επενδύσεων . Αυτές παρέχουν κεφάλαιο και μπαίνουν ως συνέταιροι στην παραγωγή. Και αυτή είναι μία σχετικά επιτυχημένη μορφή εναλλακτικής χρηματοδότησης στις βόρειες (μη γεωργικές!) οικονομίες της Ευρώπης, ειδικά στην παραγωγή βιοκαυσίμου, όπου οι μεγάλες εταιρίες εμπορίας βιομάζας συνάπτουν τέτοια συμμετοχικά συμβόλαια με τους αγρότες. Όμως είναι επιτυχημένες, διότι εκεί υπάρχουν δημόσια τέτοια ταμία επενδύσεων, συνεταιριστικές και αναπτυξιακές τράπεζες, οι οποίες ρυθμίζουν και επιβλέπουν τις οικονομικές διαδικασίες. Αν οι αγρότες αφεθούν στις ορέξεις τέτοιων ιδιωτικών εταιριών, που μόνο στόχο έχουν τον πολλαπλασιασμό της κερδοφορίας και δεν δρουν στο πλαίσιο μιας καλά και κεντρικά σχεδιασμένης αγροτικής πολιτικής, τότε τίθεται μείζον ζήτημα της εκμετάλλευσης του αγροτικού πλούτου προς όφελος της βιομηχανίας και όχι των αγροτών. Η αγροτική πολιτική θα καθορίζεται εν πολλοίς από αυτές και η κρατική παρεμβατικότητα θα παραμένει αναποτελεσματική.

Με όλα τα παραπάνω θέλω να καταστήσω σαφές, ότι μέσα από τις νέες συνθήκες που δημιουργούνται σε αυτό το μεταβατικό στάδιο που διέρχεται η αγροτική οικονομία, μπορούν να γεννηθούν ευκαιρίες αλλά και κίνδυνοι. Το θέμα είναι με ποιους όρους και προϋποθέσεις θα υπερασπιστεί το κράτος την αγροτική του πολιτική, σε τι νερά θα αφήσει τους αγρότες να κολυμπήσουν. Με την διάλυση ενός εθνικού τραπεζικού πυλώνα ως ακρογωνιαίο λίθο της χρηματοδότησης των αγροτικών επιχειρήσεων οι ευκαιρίες λιγοστεύουν και οι κίνδυνοι περισσεύουν. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, με τα νέα δεδομένα που διαμορφώνουν οι κανονισμοί της Βασιλείας, είναι απαραίτητος ένας τέτοιος εθνικός πυλώνας. Αντί να διαλυθεί αυτός, θα έπρεπε να ενδυναμωθεί και να εκσυγχρονιστεί περισσότερο. Είναι εύλογο το ερώτημα, πως η τρόικα της κυρίας Μέρκελ επιβάλει ένα σύστημα χρηματοδότησης της αγροτικής οικονομίας στην Ελλάδα, διαφορετικό από αυτό που εφαρμόζει η ίδια στην χώρα της! Πως είναι δυνατόν ο εδώ υπουργός ανάπτυξης να θέλει να ισχυροποιήσει το τραπεζικό σύστημα με συνενώσεις τραπεζών, αφομοιώνοντας την Αγροτική Τράπεζα, ενώ η Γερμανία χρωστά την ανασυγκρότησή της μετά τον πόλεμο σε μία πλειάδα συνεταιριστικών τραπεζών που λειτουργούσαν σε τοπικό επίπεδο; Για να μην παρεξηγηθώ: Οι συνενώσεις των τραπεζών για ένα πιο εύρωστο και συμπαγές τραπεζικό σύστημα δεν είναι κάτι που με βρίσκει αντίθετο. Αυτό είναι και ένα άλλο θέμα συζήτησης. Αντίθετο με βρίσκει το γεγονός, ότι δεν έχουμε αντιληφθεί την σημασία αυτών των μικρών συνεταιριστικών τραπεζών, που γνωρίζουν καλύτερα από τον οποιονδήποτε τις ιδιαιτερότητες των τοπικών κοινωνιών και οικονομιών και είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην στήριξη μικρομεσαίων και ιδίως αγροτικών επιχειρήσεων.

Στην Γερμανία υπάρχει η Rentenbank ως η κύρια αναπτυξιακή τράπεζα αποκλειστικά για τον αγροτικό τομέα. Αυτή είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου. Η διαχείρισή της είναι υποχρέωση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης που φέρει και την ευθύνη της εποπτείας της. Η τράπεζα μπορεί να χρηματοδοτεί απευθείας την αγροτική οικονομία, αλλά ουσιαστικά βρίσκεται στην κορυφή ενός πυραμιδοειδούς χρηματοδοτικού συστήματος όλων των υπολοίπων μικρότερων συνεταιριστικών τραπεζών, που εξειδικεύονται σε διάφορους τομείς της αγροτικής παραγωγής και τις ανακεφαλαιοποιεί, τις αιμοδοτεί δηλαδή συνεχώς με φρέσκο χρήμα, για να μπορούν αυτές να στηρίζουν την τοπική οικονομία. Η τράπεζα αυτή εκδίδει δάνεια με επιτόκια που είναι χαμηλότερα ως 5% σε σχέση με τα συνήθη επιτόκια της αγοράς και μπορούν να ξεκινούν από 1,5%, ενώ το ύψος του δανείου μπορεί να φτάνει και το 100% της συνολικής αξίας της επένδυσης! Η τράπεζα σχεδιάζει την πολιτική των πιστώσεών της σε συνεργασία τόσο με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση όσο και με τους εκάστοτε υπουργούς γεωργίας των ομόσπονδων κρατιδίων, καθώς και με πανεπιστήμια που ερευνούν και δημοσιεύουν επιστημονικές εργασίες σε καινοτόμες μορφές παραγωγής. Η κερδοφορία της είναι δεδομένη, είναι βαθμολογημένη με ΑΑΑ, έχει ένα σύνολο ενεργητικού 81 δις ευρώ και κέρδη για το 2011 370 εκατ. ευρώ

Ζηλεύει κανείς, όταν τα ακούει αυτά κι αναρωτιέται:
Γιατί ενώ θα μπορούσαμε να έχουμε κάτι παρόμοιο, καταστρέφουμε κι αυτό το λίγο που έχουμε;
Ας στηριχτεί η Πειραιώς, αλλά γιατί αυτό πρέπει να γίνει σε βάρος της αγροτικής μας οικονομίας; Οι επιπτώσεις για τους αγρότες μας θα είναι τεράστιες και πολύ φοβούμαι επώδυνες. Συν τοις άλλοις βρισκόμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον και χρειάζονται επιπλέον ενημέρωση, για να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι. Που είναι το κράτος; Αυτοί οι άνθρωποι είναι πια μόνοι τους στον λάκκο των λεόντων και αυτό με πικραίνει, όχι μόνο ως οικονομολόγο που βλέπει τις ευκαιρίες για αγροτική ανάπτυξη να συρρικνώνονται, αλλά λόγω και μιας προσωπικής ευαισθησίας, γιατί οι παππούδες μου ήταν καπνοπαραγωγοί. Τους θυμάμαι να κοιτούν στον ουρανό με σφιγμένα χέρια γεμάτα αγωνία κάνοντας τον σταυρό τους. Αυτοί οι απλοί άνθρωποι όμως, που τώρα πετιούνται σαν χρησιμοποιημένο χαρτομάντιλο, σήκωσαν την Ελλάδα στους ώμους τους. Αυτοί την φτιάξανε, αυτοί την χτίσανε πέτρα την πέτρα. Ακούω τους "σοφούς" να μας μιλάνε, για το τι κερδίσαμε από την διάλυση της Αγροτικής Τράπεζας. Θα ήταν πιο έντιμοι αν μας έλεγαν και τι χάσαμε και θα ήταν πιο ικανοί αν είχαν εναλλακτική πρόταση.

ΑνδρέαςΤσιφτσιάν
Οικονομολόγος

Name

Admin Says,739,Break News,10313,History,590,Humor-Σάτυρα-Κεντρίσματα,1064,Interesting,2815,Movies,13,Nature-Travel,614,Reportage-Exclusive,68,Sience - Technology,579,Social Media,138,Sports,1091,Video,29,Άρθρα,622,Αστυνομιία-Έγκλημα,1523,Βιβλία-Εκδόσεις,77,Γιώργος Φάκος,306,Διηγήματα,49,Ειδήσεις,13327,Ηealth - Μedicine,1384,Καταγγελίες,209,Λογοτεχνία,15,Λογοτεχνία.,8,Μαγειρική-συνταγές,906,Μουσική,225,Νίκος Ράμμος,249,Ομογένεια,918,Συγγραφείς,155,
ltr
item
TGBNEWS: «Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας» - Ένα άρθρο, παλιό μεν, μα επίκαιρο όσο και ΤΟΤΕ..
«Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας» - Ένα άρθρο, παλιό μεν, μα επίκαιρο όσο και ΤΟΤΕ..
https://1.bp.blogspot.com/-XruKKhALorQ/XVh_IU06ePI/AAAAAAAAjg8/9D_bo4pTTK4XTYcobV2oPKM4C2okFd7XgCLcBGAs/s640/2622116.jpeg
https://1.bp.blogspot.com/-XruKKhALorQ/XVh_IU06ePI/AAAAAAAAjg8/9D_bo4pTTK4XTYcobV2oPKM4C2okFd7XgCLcBGAs/s72-c/2622116.jpeg
TGBNEWS
https://www.tgbnews.com/2019/08/blog-post_61.html
https://www.tgbnews.com/
https://www.tgbnews.com/
https://www.tgbnews.com/2019/08/blog-post_61.html
true
2038196663235419812
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy