Τι είναι θρησκεία;

SHARE:



Της Στέλλας Παναγοπούλου 
Πολιτισμολόγος ΕΑΠ

Όταν ρωτάμε τι είναι θρησκεία, πολλοί θα δείξουν τον τόπο λατρείας τους. Άλλος ένα μουσουλμανικό τέμενος, άλλος εκκλησία, άλλος ένα γκουρντουάρα, ναό των Σίχ, και άλλα. Έχετε ποτέ αναρωτηθεί και ποια θρησκεία είναι η σωστή, ποιος θεός είναι ο αληθινός; O Μάρτιν Μπούμπερ λέει: «η θρησκεία καλύπτει το πρόσωπο του Θεού». Ο Κάρολος Μάρξ έλεγε: «Είναι ο στεναγμός του καταπιεσμένου, τα συναισθήματα που προκαλεί ένας άκαρδος κόσμος, η ψυχή σε ένα μέρος χωρίς ψυχή, είναι το όπιο των λαών».

Ο Ζίγκμουντ Φρόυντ έλεγε πως «η θρησκεία είναι μία παραίσθηση.» Για τον Ρούντολφ Όττο θρησκεία είναι «η αίσθηση του δέους μπροστά στο θείο, στο ολότελα αλλότριο, σε αυτό που ορίζεται ως mysterium tremendum et fascinans». Οι οπτικές αυτές και πολλές άλλες αντανακλούν στις απόψεις ανθρωπολόγων, κοινωνιολόγων, φιλοσόφων και άλλων και δείχνουν ότι δεν υπάρχει ένας ορισμός μόνο για την θρησκεία.

Σίγουρα ο τόπος που κατάγεσαι και οι θρησκευτικές πεποιθήσεις των προγόνων σου, καθορίζουν συνήθως και εσένα, χωρίς να ερωτηθείς ή να το επιλέξεις. Γεννήθηκες στην Ελλάδα και κατά 90% θα είσαι χριστιανός ορθόδοξος, αν γεννιόσουν στην Ιταλία θα ήσουν πιθανότατα καθολικός. Μερικοί από τους ορισμούς της θρησκείας είναι λειτουργικοί, δηλώνουν δηλαδή τι κάνει η θρησκεία, άλλοι όμως ασχολούνται με την ουσία, δηλώνοντας τι είναι η θρησκεία. Όταν λέμε ότι η θρησκεία ενώνει ή χωρίζει ανθρώπους ή ανακουφίζει όσους υποφέρουν και τα λοιπά, τότε τη θεωρούμε από σκοπιά λειτουργική.

Ο λειτουργισμός είναι μία θεωρητική οπτική στην κοινωνιολογία, η λειτουργία όμως αναφέρεται περισσότερο στον ρόλο ενός θεσμού στην κοινωνία. Ένα κύριο χαρακτηριστικό μία θρησκείας είναι η πίστη στον Θεό. Ο Ντιρκέμ ασχολείται με ένα λειτουργικό και συνάμα ουσιαστικό ορισμό, οι πεποιθήσεις του όμως δεν περιλαμβάνουν ότι θεωρούν κρίσιμο όλοι όσοι χρειάζονται έναν ορισμό με την υπερφυσική διάσταση. Η θρησκεία αφορά μόνο το ανθρώπινο, την δημιουργία της κοινωνίας. Πολλοί μελετητές θεωρούν πως η θρησκεία έχει παρακμάσει, καθώς τα θρησκευτικά σύμβολα χάνουν τη σημασία τους, οι υπερφυσικές αιτίες δεν γίνονται αποδεκτές και η θρησκεία έχει λίγα να πει για την κοινωνία.

Η από-ιεροποίηση έχει γίνει πραγματοποιηθεί καθώς ο κόσμος απομακρύνεται από τους τόπους λατρείας. Το ιερό και το μαγικό έχουν περιθωριοποιηθεί στις πολιτισμένες κοινωνίες και οι θρησκευτικές αξίες σταθερά διαβρώνονται. Άλλοι κοινωνιολόγοι διαφωνούν και αντιτείνουν πως η θρησκεία είναι βασισμένη στην υπόθεση ότι οι προγενέστερες κοινότητες θρησκεύονταν περισσότερο από τις σημερινές. Ωστόσο ιστορικά δεν αποδεικνύεται, δεδομένου ότι η κυριαρχία του χριστιανισμού στη διάρκεια του Μεσαίωνα δεν απέτρεψε την ύπαρξη της ειδωλολατρίας και της μαζικής δεισιδαιμονίας.

Σήμερα η θρησκεία ακμάζει σε παγκόσμια κλίμακα. Για παράδειγμα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής η πλειοψηφία των Αμερικανών πιστεύει στο Θεό και σημειώνεται αναβίωση του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, ο οποίος πρεσβεύει την επιστροφή στην παράδοση, τη βεβαιότητα, την κοινότητα, τον εξαγιασμό της πολιτικής και τη στράτευση σε έναν στόχο και αντιτίθεται στον νεωτερισμό, που χαρακτηρίζεται από τον σχετικισμό, τον ατομικισμό και τη γραφειοκρατία.

Η θρησκεία δεν κρατήθηκε μακριά από την πολιτική, αντίθετα έχει υποστηρίξει κινήματα ελευθερίας για την άρση της αδικίας και ασκεί παγκόσμια επιρροή. Ο ορισμός του Μαρξ που αναφέρθηκε στην αρχή του άρθρου μας θέλει να πει ότι η θρησκεία είναι αυτό που ισοσκελίζει, δικαιώνει και αποκρύπτει την εκμετάλλευση. Επικυρώνει το κοινωνικό καθεστώς με το να διευκολύνει τους φτωχούς να δεχτούν την ανισότητά τους και διδάσκει ότι η δύναμη των κεφαλαιοκρατών είναι δοσμένη από τον Θεό.

Ο Μαρξ όμως είδε τη θρησκεία και ως διαμαρτυρία και σίγουρα θα είχε επιδοκιμάσει τη στάση του Γκάντι, το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και τη θεολογία της απελευθέρωσης που ξεπήδησε από τις τάξεις του χριστιανισμού. Χριστιανοί και Μαρξιστές ένωσαν τις δυνάμεις τους στη Λατινική Αμερική με κοινό στόχο την πάταξη της αδικίας. Η διαμαρτυρία έπαψε να είναι παθητική και έγινε ενεργός αντίσταση. Ούτε ο Μαρξ ούτε ο Φρόιντ μελέτησαν άλλες θρησκείες εκτός από τον χριστιανισμό, ο Μαξ Βέμπερ όμως το έκανε και υποστήριξε ότι η θρησκεία θα μπορούσε να πρωτοστατήσει στο κίνημα για την αλλαγή της κοινωνίας. Ίσως να είναι χρήσιμο να αναφερθούμε στον όρο religion, θρησκεία.

Η λέξη religio είναι λατινική, που αρχικά σήμαινε ένα είδος δεισιδαιμονικού δέους. Στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε για να δηλώσει τύψεις ή τον συνειδησιακό συναγερμό, που με τη σειρά του υποδηλώνει θρησκευτικό συναίσθημα και τη λατρεία των θεών. Την επιβλητική φύση της θεότητας που γεννά δέος την έχει συλλάβει ο Όττο, Ρούντολφ Όττο, ο οποίος υπογράμμισε ότι σε όλες τις θρησκείες υπάρχει η εμπειρία των φαινομένων.

Η άποψη του έχει ασκήσει μεγάλη επιρροή, αλλά την αντικρούουν όσοι θεωρούν τη θρησκεία παραίσθηση και ανθρώπινο κατασκεύασμα. Όποιες και αν ήταν οι πηγές της, η θρησκεία ανέπτυξε σύντομα τη λατρεία ιερών πραγμάτων και προσώπων, διαμορφώνοντας ένα θρησκευτικό σύστημα. Religio μπορεί επίσης να σημαίνει το δέσιμο ενός λατρευτή με τη θεότητα μέσω της τήρησης των λατρευτικών τελετών και πράξεων αφιέρωσης.

Προσπαθώντας να ερμηνεύσουμε τη θρησκεία θα πρέπει να έχουμε υπόψην την συμβουλή του Μαξ Βέμπερ ότι η προσπάθεια να οριστεί η θρησκεία στην έναρξη της έρευνας είναι λάθος. Είναι σπάνιο για έναν σημερινό κοινωνιολόγο της θρησκείας να ενεργεί έτσι από την αρχή της έρευνας του. Συνεπώς η θρησκεία σημαίνει πολλά πράγματα για τον καθέναν ξεχωριστά, χωρίς να αποτελεί μία ερμηνεία.

Βιβλιογραφία: Robert Crawford,2002, Τι είναι Θρησκεία, Αθήνα: Σαββάλας

COMMENTS

Name

Admin Says,739,Break News,10312,History,594,Humor-Σάτυρα-Κεντρίσματα,1066,Interesting,2855,Movies,13,Nature-Travel,622,Reportage-Exclusive,68,Sience - Technology,591,Social Media,138,Sports,1103,Video,29,Άρθρα,627,Αστυνομιία-Έγκλημα,1561,Βιβλία-Εκδόσεις,77,Γιώργος Φάκος,316,Διηγήματα,49,Ειδήσεις,13465,Ηealth - Μedicine,1405,Καταγγελίες,209,Λογοτεχνία,20,Λογοτεχνία.,8,Μαγειρική-συνταγές,927,Μουσική,226,Νίκος Ράμμος,250,Ομογένεια,918,Συγγραφείς,155,
ltr
item
TGBNEWS: Τι είναι θρησκεία;
Τι είναι θρησκεία;
https://4.bp.blogspot.com/-p91CntH6uqU/XY4MbmFeZRI/AAAAAAADup8/mABJGAB1JVQAoTO7-_wXPN8IYAWhU5GAQCLcBGAsYHQ/s640/prayer-1308663_960_720.jpg
https://4.bp.blogspot.com/-p91CntH6uqU/XY4MbmFeZRI/AAAAAAADup8/mABJGAB1JVQAoTO7-_wXPN8IYAWhU5GAQCLcBGAsYHQ/s72-c/prayer-1308663_960_720.jpg
TGBNEWS
https://www.tgbnews.com/2019/09/blog-post_689.html
https://www.tgbnews.com/
https://www.tgbnews.com/
https://www.tgbnews.com/2019/09/blog-post_689.html
true
2038196663235419812
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy